Gaudeamus, Brahms i Uniwersytet Wrocławski

Październik 3, 2011 Paweł Andrzejczuk 5 kom.

Dziś na wrocławskim Rynku 13 chórów akademickich odśpiewa „Gaudeamus igitur”. To już tradycja, która rozpoczyna rok akademicki we Wrocławiu. Ale kto wie, że światowa kariera „Gaudeamusa” zaczęła się we Wrocławiu?

Gaudeamus igitur - zapis nutowy

„Gaudeamus igitur” jest powszechnie znaną pieśnią studencką, której rodowód sięga czasów średniowiecza. Prawdopodobnie powstała w środowisku akademickim uniwersytetu w Heidelbergu lub Paryskiej Sorbony. Tekst pieśni był przekazywany od wieków ustnie, dlatego istnieje on w wielu wersjach. Wersję, której odśpiewanie inauguruje rok akademicki, towarzyszy wręczaniu dyplomów i następuje podczas ważnych dla uczelni uroczystości, spisał w 1781 roku wędrowny poeta niemiecki Christian W. Kindleben. Pochodzenie melodii jest mało znane, ale przyjmuje się, że muzykę napisał niemiecki pieśniarz Johann Christian Grünthaus. Przez wieki była to pieśń biesiadna, którą żacy śpiewali po „paru głębszych”. Ale to zmieniło się za sprawą Brahmsa. Dr Brahmsa.

Johannes Brahms
Johannes Brahms

Johannes Brahms (1833-1897), niemiecki kompozytor, pianista i dyrygent okresu romantyzmu, był częstym gościem we Wrocławiu. Występował w ramach koncertów symfonicznych organizowanych przez Wrocławskie Stowarzyszenie Orkiestralne, koncertował również w Sali Muzycznej Uniwersytetu Wrocławskiego, znanej jako Oratorium Marianum.

Twórczość Brahmsa we Wrocławiu propagował Bernhard Scholz (1835-1916), również pianista, kompozytor i dyrygent, a w latach 1871-83 dyrygent wspomnianego Wrocławskiego Stowarzyszenia Orkiestralnego. W uznaniu zasług 14 marca 1879 r.  Uniwersytet Wrocławski  przyznał Johannesowi Brahmsowi tytuł doktora honoris causa.  Odtąd muzyk, który nie miał akademickiego wykształcenia muzycznego, z dumą podpisywał się dr Brahms.

Władze uczelni poprzez Bernharda Scholza, wówczas już przyjaciela Brahmsa, przekazały muzykowi prośbę o skomponowanie symfonii. W ten sposób  powstała Uroczysta Uwertura Akademicka (Akademische Festouvertüre c-moll, op. 80). Brahms podarował władzom uczelni pięknie oprawiony egzemplarz partytury z własną dedykacją (niestety zaginął w czasie II wojny światowej).  Uroczyste prawykonanie uwertury odbyło się we Wrocławiu 4 stycznia 1881 r. Mimo mrozu otworzono okna, by miłośnicy muzyki, którzy tłumnie zgromadzili się pod Gmachem Uniwersyteckim, mogli posłuchać koncertu. Na pobliskich ulicach musiano wstrzymać ruch dorożek. Wkrótce ‘wrocławska uwertura’ Brahmsa stała się przebojem symfonicznym na całym świece. (Wedle „Encyklopedii Wrocławia” prawykonanie uwertury odbyło się w sali wrocławskiego Domu Koncertowego przy obecnej ul. Piłsudskiego).

Ta krótka uwertura kończy się finałem, w którym usłyszymy melodię „Gaudeamusa” (dokładnie w 9:10 powyższego nagrania). W ten sposób  Brahms „uhonorował” pieśń uchodzącą do tamtej pory raczej za utwór biesiadny. Można powiedzieć, że Brahms nobilitował utwór znany ze studenckich knajp, nadał „Gaudeamusowi” uroczysty charakter. W ten sposób „Gaudeamus igitur” stał się hymnem akademickim na całym świecie, a wszystko zaczęło się na Uniwersytecie Wrocławskim.

 Gaudeamus igitur

Wersja oryginalna Tłumaczenie
Gaudeamus igitur, iuvenes dum sumus.
Gaudeamus igitur, iuvenes dum sumus!
Post iucundam iuventutem,
post molestam senectutem,
nos habebit humus,
nos habebit humus.
Vita nostra brevis est, brevi finietur.
Vita nostra brevis est, brevi finietur.
Venit mors velociter, rapit nos atrociter,
nemini parcetur, nemini parcetur!(ref.)Ubi sunt, qui ante nos, in mundo fuere?
Ubi sunt, qui ante nos, in mundo fuere?
Vadite ad superos, transite ad inferos.
Ubi? Iam fuere.
Ubi? Iam fuere!Vivat Academia, vivant professores.
Vivat Academia, vivant professores!
Vivat membrum quodlibet, vivant membra quælibet,
semper sint in flore, semper sint in flore!
Vivat et res publica et qui, illam regit.
Vivat et res publica et qui, illam regit.
Vivat nostra civitas, mæcenatum caritas.
Quæ nos hic protegit, quæ nos hic protegit.Vivant omnes virgines, faciles, formosæ.
(lub graciles, formosæ)
Vivant omnes virgines, faciles, formosæ. (ibid.)
Vivant et mulieres, teneræ, amabiles,
bonæ, laboriosæ,
bonæ, laboriosæ!
Radujmy się więc, dopókiśmy młodzi.
Radujmy się więc, dopókiśmy młodzi!
Po przyjemnej młodości,
po uciążliwej starości,
posiędzie nas ziemia,
posiędzie nas ziemia.
Życie nasze krótko trwa, szybko się skończy.
Życie nasze krótko trwa, szybko się skończy.
Śmierć nadchodzi szybko, porywa nas okrutnie,
nikomu to nie będzie oszczędzone,
nikomu to nie będzie oszczędzone!(ref.)Gdzież są ci, którzy byli na świecie przed nami?
Gdzież są ci, którzy byli na świecie przed nami?
Kroczcie ku niebu, przejdźcie ku piekłu.
Gdzież są? Już byli
Gdzież są? Już byliNiechaj żyje Akademia, niech żyją profesorowie,
Niechaj żyje Akademia, niech żyją profesorowie,
niech żyje każdy członek [naszej społeczności]
niech żyją wszyscy [członkowie] z osobna,
niechaj kwitną zawsze, niechaj kwitną zawsze!
Niechaj żyje i rzecz pospolita i ten, kto nią rządzi,
Niechaj żyje i państwo i ten, kto nim rządzi.
Niech żyje nasze miasto, mecenasów łaskawość,
która nas tu chroni, która nas tu chroni!Niechaj żyją wszystkie dziewczyny, przystępne, piękne.
(lub wdzięczne, piękne)
Niechaj żyją wszystkie dziewczyny, przystępne, piękne. (ibid.)
Niechaj żyją i mężatki, delikatne, miłe,
dobre, pracowite.
dobre, pracowite!

Źródło: Wikipedia

Literatura:

Dziękuję Magdalenie Lewińskiej za zwrócenie uwagi na tę historię.

breslau, muzyka, studenci, uniwersytet wrocławski, wrocław Historie wrocławskie

5 kom. → “Gaudeamus, Brahms i Uniwersytet Wrocławski”

  1. Lisa 1 rok temu   Odpowiedz

    You made some good points there. I checked on the internet for additional information
    about the issue and found most individuals will go along with your views
    on this web site.

  2. doorania.devhub.com 11 miesiąc(e) temu   Odpowiedz

    I do believe all the concepts you have offered in your post.
    They’re very convincing and can certainly work. Still, the posts are too brief for novices.

    May you please extend them a bit from subsequent time?

    Thank you for the post.

  3. afschile.net 11 miesiąc(e) temu   Odpowiedz

    I have read so many articles regarding the blogger lovers except this
    post is in fact a fastidious paragraph, keep it up.

  4. forexground.pl 7 miesiąc(e) temu   Odpowiedz

    I am really loving the theme/design of your blog. Do you ever run into
    any web browser compatibility issues? A few of my blog visitors have complained
    about my website not operating correctly in Explorer but looks great in Chrome.
    Do you have any tips to help fix this problem?

  5. Amnezja 1 dzień / dni temu   Odpowiedz

    Teraz już się tak nie komponuje…

Zostaw komentarz

Wro-blogi w jednym miejscu


Poznaj wrocławską blogosferę!

Polecane wpisy